Το Μεσολόγγι είναι η μία εκ των δύο πόλεων στον κόσμο (η άλλη βρίσκεται κάπου στην Αμερική) που φέρει τον τίτλο της Ιερής Πόλης. Τίτλος που συνδέεται με την ένδοξη ιστορία του και απέχει από την ιεροσύνη που συνδέεται με την θρησκεία.
Όλοι θυμόμαστε λίγο ως πολύ από τα μαθητικά μας χρόνια , την πολιορκία του Μεσολογγίου (1825-1826).Εν τάχει να σου πω ότι ο Σουλτάνος εποφθαλμιούσε το Μεσολόγγι και ανέθεσε στον Κιουταχή, να το καταλάβει.
Κατά την πολιορκία του οι κάτοικοι του Μεσολογγίου αντιστάθηκαν σθεναρά. Η ενίσχυση των εχθρικών δυνάμεων και η φυσική εξασθένηση των κατοίκων ( τα τρόφιμα τελείωσαν και οι κακουχίες αυξήθηκαν) δυσχέρανε με τον καιρό την υπεράσπιση της πόλης.
Η αδυναμία των κατοίκων να υπερασπιστούν πλέον αποτελεσματικά την πόλη τους, μετά από ένα χρόνο πολιορκίας, τους οδήγησε στην απόφαση να πραγματοποιήσουν την γνωστή σε όλους μας, Έξοδο του Μεσολογγίου.
Το γεγονός έλαβε χώρα το βράδυ του Σαββάτου του Λαζάρου και ξημερώματα της Κυριακής των Βαϊων. Η ηρωική έξοδος βάφτηκε με το αίμα των πολιορκημένων. Να σου πω ότι το γεγονός αυτό, ενέπνευσε τον Διονύσιο Σολωμό να γράψει τους Ελεύθερους Πολιορκημένους.
Φέτος η πόλη γιορτάζει τα 200 χρόνια από την έξοδο του Μεσολογγίου. Οι εορτασμοί κορυφώθηκαν το σαββατοκύριακο των Βαίων. Ακόμη όμως και τώρα υπάρχουν κάποια δρώμενα στην πόλη, ενώ το βράδυ θα δεις στα τείχη να ζωντανεύουν ψηφιακές παραστάσεις που αφορούν τους ήρωες Μεσολογγίτες εκείνης της περιόδου.
Και αφού σου είπα λίγα πράγματα για αυτό το σπουδαίο γεγονός της ελληνικής επανάστασης, θα σου πω τι μπορείς να δεις στην ιστορική πόλη του Μεσολογγίου που για πολλούς δεν βρίσκεται καν στην ταξιδιωτική τους λίστα.
Εμείς ξεκινήσαμε οικογενειακώς να το επισκεφθούμε ένα Σαββατοκύριακο στις αρχές καλοκαιριού. Από Αθήνα ο καινούργιος δρόμος Αθηνών Πατρών είναι άνετος και ασφαλής.
Όταν φτάσεις στο Ρίο έχεις δύο επιλογές. Από το 2004 η γέφυρα Χαρίλαος Τρικούπης συνδέει το Ρίο με το Αντίρριο και κατ’ επέκταση την Πελοπόννησο με την δυτική ηπειρωτική Ελλάδα. Αποτελεί την πιο γρήγορη επιλογή με κόστος 15.90 ευρώ για ένα μέσο Ι.Χ.
Εμείς πάλι προτιμήσαμε την πιο παλιά και διαχρονική πλέον μετάβαση με το φέρι μποτ. Να ξέρεις ότι πληρώνουν μόνο τα οχήματα και όχι οι επιβάτες. Το κόστος ανά διαδρομή για ένα μέσο ΙΧ είναι στα 7 ευρώ.
Με την (θεωρημένη) κάρτα πολυτέκνων που διαθέτουμε, πληρώσαμε μόνο 4 ευρώ. Με την άφιξή μας στο Αντίρριο πήραμε τον παλιό δρόμο. Η διαδρομή είναι όμορφη και μου θύμισε έντονα τα φοιτητικά μου χρόνια, όταν ταξίδευα συχνά σ ένα μεγάλο τμήμα της Δυτικής Ελλάδας.
Ο κήπος των Ηρώων.
Ο κήπος των ηρώων είναι άμεσα συνδεδεμένος με την Έξοδο του Μεσολογγίου. Εκεί αναπαύονται τα οστά των υπερασπιστών της πόλης κατά την Πολιορκία της και πολλών φιλελλήνων που στήριξαν τους αγωνιστές.
Ο τύμβος των πεσόντων της Εξόδου που κοσμείται από ένα λιοντάρι περιέχει τα οστά πολλών αγωνιστών. Βρίσκεται ακριβώς στο σημείο απ΄ όπου ξεκίνησε η πορεία της Εξόδου.
Εκεί θα βρεις τον τάφο του ήρωα Μάρκου Μπότσαρη που κοσμείται από το γλυπτό Γάλλου καλλιτέχνη David d’ Angers, γνωστό και ως “Η κόρη της Ελλάδος” (1838).
Στην προτομή του φιλέλληνα Λόρδου Βύρωνα υπάρχουν ανάγλυφα σύμβολα που αναπαριστούν μία λύρα, μία κουκουβάγια, το βασιλικό έμβλημα του Ηνωμένου Βασιλείου και τις προτομές της Μούσας και του Διόνυσου.
Ο κήπος των Ηρώων δημιουργήθηκε μετά την πρωτοβουλία του Ιωάννη Καποδίστρια να αποτίσει φόρο τιμής στους αγωνιστές αλλά και στους φιλέλληνες που στάθηκαν κοντά τους, συγκεντρώνοντας τα οστά, στο σημείο που χάθηκαν ζωές κατά την Έξοδο.
Υλοποιήθηκε όμως το 1838 από τον Όθωνα και την Αμαλία, λόγω της δολοφονίας του Καποδίστρια. Οι ίδιοι ανέλαβαν μετέπειτα και την δεντροφύτευση του κήπου που καταλαμβάνει συνολικά μία έκταση 14 στρεμμάτων.
Τόπος αναψυχής, γαλήνης και περισυλλογής. Στο διάβα σου θα συναντήσεις μεμονωμένους περιπατητές αλλά και ξεναγούς με ομάδες επισκεπτών. Φωτογραφικό υλικό που αναπαριστά αγωνιστές του Μεσολογγίου κοσμεί τα κάγκελα γύρω από τον Κήπο των Ηρώων.
Χειμερινό ωράριο 7.00π.μ-6.00 μ.μ. θερινό ωράριο 7.00π.μ-8.30 μ.μ.
Μουσείο Τρικούπη
Πρόκειται για το σπίτι της οικογένειας Τρικούπη, ένα αρχοντικό του 1850 ,στο οποίο έζησαν δύο πρωθυπουργοί τη χώρας ο Σπυρίδων και ο γιος του, Χαρίλαος Τρικούπης .Το σπίτι, στην συνοικία του Αγίου Σπυρίδωνα, κτίστηκε πάνω στα χαλάσματα προγενέστερου κτίσματος που καταστράφηκε με την Έξοδο του Μεσολογγίου.
Από το 1994 λειτουργεί ως Μουσείο και περιλαμβάνει ιστορικά οικογενειακά κειμήλια, έπιπλα της οικογένειας που αναπαριστούν το σπίτι εκείνης της εποχής, έγγραφα και φωτογραφίες από την δράση του Χαρίλαου Τρικούπη. Η είσοδος είναι δωρεάν.
Σπίτι Κωστή Παλαμά
Ακριβώς απέναντι βρίσκεται το σπίτι του Μεσολογγίτη ποιητή Κωστή Παλαμά, ένα πετρόχτιστο αρχοντικό του 19ου αιώνα, το οποίο ξέραμε ότι επίσης λειτουργεί ως Μουσείο , άλλα πληροφορηθήκαμε από ντόπιους, ότι είναι πλέον κλειστό.
Ξενοκράτειο Αρχαιολογικό Μουσείο
Στεγάζεται σ ένα μέγαρο του 19ου αιώνα, δωρεά του ευεργέτη Κωνσταντίνου Ξενοκράτη. Στο παρελθόν στέγαζε δημοτικό σχολείο. Πρόκειται για ένα επιβλητικό κτίριο με πολύ ενδιαφέρονται εκθέματα από την ευρύτερη περιοχή της Αιτωλοακαρνανίας.
Όπως θα διαπιστώσεις τόσο από τα εκθέματα, όσο και από την χρήση ψηφιακής τεχνολογίας, η περιοχή είναι πολύ πλούσια σε ιστορία και αρχαιολογικούς χώρους.
Εκεί θαυμάσαμε και τον εμβληματικό πίνακα του φιλέλληνα ζωγράφου Ευγένιου Ντελακρουά “Η Ελλάδα στα ερείπια του Μεσολογγίου” που παραχωρήθηκε από το Μουσείο Καλών Τεχνών του Μπορντό ,με αφορμή τον εορτασμό των 200 χρόνων από την έξοδο του Μεσολογγίου. Ο πίνακας θα παραμείνει στο Μουσείο μέχρι τον Νοέμβριο του 2026.
Πλατεία Μάρκου Μπότσαρη
Η κεντρική πλατεία της πόλης με το εντυπωσιακό άγαλμα του ήρωα να δεσπόζει σ αυτή . Στο ιστορικό κτίριο του παλιού δημαρχείου στεγάζεται , το Μουσείο Ιστορίας και Τέχνης.
Εκεί χτυπάει η καρδιά της πρωτεύουσας της Αιτωλοακαρνανίας και εκεί πραγματοποιούνται εορτασμοί και εκδηλώσεις της πόλης.
Λίγο πιο πέρα στην οδό Λόρδου Βύρωνα συγκεντρώνονται καφέ- μπαρ και καταστήματα εστίασης. Στα ταβερνάκια της θα δοκιμάσεις τα ψάρια της περιοχής. Ο ψητός κέφαλος αποτελεί σπεσιαλιτέ όπως και το φημισμένο αυγοτάραχο Μεσολογγίου, προϊόν προστατευόμενης ονομαστικής προέλευσης .Μπορείς να το συνοδεύσεις με το ούζο Τρικενές που παράγεται στην περιοχή από το 1901. Μπορείς επίσης να δοκιμάσεις αρωματικά λικέρ που φτιάχνονται με βάση το συγκεκριμένο ούζο.
Ένα μαγαζί που δεν θα περάσει απαρατήρητο είναι το παραδοσιακό καφενείο Κυραουλία. Η εσωτερική διακόσμηση του χώρου σε παραπέμπει σε τοπικό αρχοντικό μιας άλλης εποχής. Άλλωστε όλες οι αντίκες που γεμίζουν τον χώρο, προέρχονται από την οικογένεια του ιδιοκτήτη. Εκεί απολαύσαμε έναν πρωινό μυρωδάτο καφέ, ενώ και το βράδυ που συγκεντρώνει ντόπιους και επισκέπτες, είναι ιδανικά για ποτό.
Τουρλίδα
Μία λωρίδα γης στο σημείο που ενώνεται η λιμνοθάλασσα του Μεσολογγίου με τον Πατραϊκό κόλπο , δημιουργεί ένα ιδιαίτερο σκηνικό που επιβάλλεται να το επισκεφθείς, όταν βρεθείς στο Μεσολόγγι.
Εκεί θα δεις τις γαϊτες ,τις βάρκες των ψαράδων που δεν έχουν καρίνα για να κυλούν στα ρηχά νερά της λιμνοθάλασσας , αλλά και τις πελάδες, τα ξύλινα σπιτάκια τους που στηρίζονται πάνω σε πασσάλους μέσα στην λιμνοθάλασσα.
Στα παρατηρητήρια πουλιών θα έχεις την ευκαιρία να δεις τ αποδημητικά πουλιά. Ο πληθυσμός των φλαμίνγκο έχει μειωθεί σημαντικά λόγω της πρόσφατης καταστροφής της αλυκής στην Τουρλίδα που τους προσέφερε τροφή.
Παρόλα αυτά μία βαρκάδα στα ρηχά νερά της λιμνοθάλασσας για να δεις το οικοσύστημα της περιοχής αξίζει πολύ. Η περιοχή της Τουρλίδας ενδείκνυται για μπάνιο στην παραλία που διαθέτει (τα νερά είναι ρηχά και ιδανικά για οικογένειες), για περιπάτους ή ποδηλατάδα.
Εκεί μπορείς ν απολαύσεις ένα συγκλονιστικό ηλιοβασίλεμα, απ’ αυτά που μένουν ανεξίτηλα χαραγμένα στην μνήμη σου. Γι αυτό φρόντισε να είσαι εκεί την ώρα που ο ήλιος βάφει τα νερά της λιμνοθάλασσας.
Στην Τουρλίδα μπορείς ν απολαύσεις καλό ψάρι από την περιοχή και άλλα εκλεκτά μεζεδάκια στις ταβέρνες που υπάρχουν εκεί.
Μουσείο Άλατος.
Ένα πρωτότυπο Μουσείο, ιδιωτικής πρωτοβουλίας, έχει δημιουργηθεί στην αλυκή της Τουρλίδας, στον χώρο που κάποτε στέγαζε τους εργάτες της αλυκής. Αργότερα μετατράπηκε σε στάβλο των αλόγων που έσερναν τα βαγονέτα με το αλάτι.
Το εισιτήριο είναι συμβολικό (υπάρχουν εκπτώσεις για συγκεκριμένες πληθυσμιακές ομάδες) και περιλαμβάνει μία πολύ ενδιαφέρουσα ξενάγηση για την ιστορία και την χρησιμότητα του αλατιού, παρουσίαση των διαφορετικών ειδών του και συλλογή από αλατιέρες (1500 απ’ όλο τον κόσμο).
Βρίσκεται δίπλα στην μικρότερη αλυκή της περιοχής (2000 στρέμματα) που πρόσφατα έχει δεχτεί πλήγμα, το οποίο επηρεάζει σημαντικά και το οικοσύστημα αλλά και την λειτουργία της.
Στον δρόμο προς το Αιτωλικό θα συναντήσεις τις άλλες αλυκές της περιοχής (12.000 στρέμματα), όπου παράγεται το 65% του ελληνικού αλατιού. Εκεί θα εντυπωσιαστείς από τους λόφους του αλατιού.
Στην αλυκή του Αιτωλικού έχει τις εγκαταστάσεις της και η αλατοβιομηχανία Κάλας.
Η συλλογή, ο καθαρισμός και η ανακρυστάλλωση του αλατιού και στις δύο αλυκές του Μεσολογγίου, γίνεται με τον ίδιο τρόπο από την αρχαιότητα.
Από τα ” τηγάνια” ,τις λεκάνες που συλλέγεται το αλάτι αφού στεγνώσει ,παίρνουν αρχικά και τον εκλεκτό ανθό του αλατιού την λεγόμενη αφρίνα.
Αιτωλικό
Πρόκειται για το γραφικό νησάκι που βρίσκεται εντός της λιμνοθάλασσας. Ξύλινα γεφυράκια που το ενώνουν με την στεριά και δημιουργήθηκαν από τους ψαράδες ,χαρακτηρίζονται ως διατηρητέα.
Η λιμνοθάλασσα γύρω του αποτελεί καταφύγιο για δεκάδες είδη πουλιών. Ταβερνάκια, γραφικές εκκλησίες και ένα όμορφο ηλιοβασίλεμα θα σε περιμένουν στο Αιτωλικό.
Στο δρόμο προς εκεί μπορεί α συναντήσεις άγρια άλογα.
Εμείς αφήσαμε το Αιτωλικό για την επόμενη φορά, γιατί μία επίσκεψη στο Μεσολόγγι ,δεν είναι ποτέ αρκετή. Συνδυάσαμε την επιστροφή μας στην Αθήνα με μία στάση στην Ναυπακτία.
Κρυονέρι Ναυπακτίας
Πρόκειται για γραφικό ψαροχώρι κοντά στις εκβολές του Ευήνου ποταμού. με ρηχή θάλασσα, και κρυστάλλινα νερά από τις κρύες πηγές της περιοχής, απ’ όπου και πήρε τ όνομά του. Πάνω από την παραλία δεσπόζει ο βράχος της Βαράσοβας που προσφέρεται για αναρρίχηση.
Καλοκαιρινά μαγαζιά με δροσερά ποτά και σνάκς γεμίζουν από νέους και οικογένειες που το καλοκαίρι έρχονται ως εδώ ν απολαύσουν το μπάνιο τους .Υπάρχουν επίσης δωμάτια και ταβερνάκια για χαλαρές διακοπές.
Σε μικρή απόσταση βρίσκεται η πόλη της Ναυπάκτου, με το γραφικό ενετικό λιμάνι της, το κάστρο της και τα στενά πλακόστρωτα δρομάκια της.
Εμείς σταματήσαμε στο πολυφωτογραφημένο ενετικό λιμάνι με τους δύο πύργους,για καφέ και για ν απολαύσουμε την συγκλονιστική θέα. Αν θες να κάνεις και μια βουτιά, ακριβώς έξω από τα τείχη ,θα βρεις μεγάλη παραλία.
Στο ενετικό λιμάνι θα δεις το άγαλμα του πυρπολητή Γεωργίου Ανεμογιάννη, αλλά και το άγαλμα του Μιγκουέλ Θερβάντες.
Πολλοί θ αναρωτηθούν τι δουλειά έχει ο συγγραφέας του Δον Κιχώτη στο ενετικό λιμάνι της Ναυπάκτου. Να σου πω ότι ο Θερβάντες πολέμησε γενναία στην ναυμαχία της Ναυπάκτου, εναντίον των Οθωμανών και εδώ έχασε το χέρι του.
Όσο για το άγαλμα του πυρπολητή Ανεμογιάννη, βρίσκεται εκεί για να τιμήσει την μνήμη του νεαρού ήρωα που εκτελέστηκε στην Ναύπακτο, μετά την αποτυχημένη του προσπάθεια να πυρπολήσει την οθωμανική ναυαρχίδα.
Το Σαββατοκύριακο στο Μεσολόγγι, που όπως θα ξέρεις είναι και η πρωτεύουσα της Αιτωλοακαρνανίας, μας γέμισε νέες ενδιαφέρουσες εικόνες. Η ευρύτερη περιοχή είναι πλούσια σε αρχαιολογικούς χώρους (Πλευρώνα, Καλυδώνα, Θέρμο, Στράτος, Οινιάδες, Μακύνεια, Πάλαιρος), διαθέτει θεραπευτικά λασπόλουτρα (παραλία Αγίας Τριάδας) αλλά και μια λιμνοθάλασσα που θα σε μαγέψει με τον πλούτο του υγροβιότοπού της και με την γαλήνη των ήρεμων νερών της.
Θα σου έλεγα λοιπόν, πως αν δεν είναι το Μεσολόγγι στα άμεσα σχέδια σου, θα έπρεπε να το εντάξεις. Μία επίσκεψη αρκεί για να σε κερδίσει με την γοητεία του.
Τι να δω στο Μεσολόγγι
Το ταξίδι μας πραγματοποιήθηκε το καλοκαίρι του 2026.
